Blog

21e eeuwse vaardigheden, de hype voorbij

Door:Sara van Kesteren | Gepubliceerd op 3 mei 2016 | Aantal reacties: 0

21e eeuwse vaardigheden, de hype voorbij
21e eeuwse vaardigheden, de hype voorbij

Door: Sara van Kesteren | n.a.v. traject 21st Century Skills bij ROC Midden Nederland

Sinds dat het onderwijs haar stoffige imago aan het verliezen is en de docent er weer toe doet, zijn daar ook ineens de onderwijshypes. Van natuurlijk leren tot een afkeer van het rendementsdenken en van de onderwijzer aan de macht tot studenten als partner in onderwijsontwikkeling. En anno 2016 hebben we het met z’n allen over de 21e eeuwse vaardigheden. Of voor wie nog hipper wil zijn: de 21st century skills.

Dit zijn vaardigheden als creativiteit, ondernemendheid en probleemoplossend vermogen die door de critici onder ons ook in de 20e eeuw al belangrijk werden bevonden, maar nu dan toch de aandacht krijgen die ze verdienen. Of verdienen deze ‘basis skills’ of ‘social skills’ deze aandacht niet, zeker niet in het mbo, waar het toch vooral gaat over het opleiden tot een bekwaam vakman? In het kader van focus op vakmanschap zou de aandacht voor de ambachtsman die broden bakt of ijzer smeedt bewaard moeten blijven. Niet alleen in het onderwijs zien we deze tijdsgeest (of Zeitgeist, zo u wilt) terug, maar van de AH moestuintjes tot aan de koffiebarren: overal willen we terug naar de basis. Een simpel bakkie troost en zelfgekweekte wortel: scheef of niet.

21e eeuwse vaardigheden
De vaardigheden die je als kind al beheerste, in welke eeuw je ook geboren bent. Samenwerken met anderen kinderen in de zandbak aan een enorm zandkasteel, zonder oordeel te hebben over leeftijd, huidskleur, taal of achtergrond. Dat zijn nog eens sociale en culturele vaardigheden. ‘Nee’ en ‘waarom?’ dat te pas en te onpas gevraagd wordt: kritisch denken in de dop. Een afwasrek dat dienst doet als poppenbed en in elke verhuisdoos huist een auto, tank of graafmachine. Creativiteit is niet iets dat we aanleren, maar afleren naarmate we ouder worden.

Betekenis geven
Wat er mist bij deze vaardigheden is betekenis: al deze termen blijven lege hulzen als we er geen betekenis aan geven. En wat gebeurt er als we dát doen bij de 21e eeuwse vaardigheden? Dan gaan we eens echt goed om ons heen kijken: hoe ziet de wereld er uit? In hoeverre is onze maatschappij anders dan dertig jaar geleden en wat maakt dan dat verschil? En kunnen we dan iets zinnigs zeggen over onze toekomst en hoe het onderwijs zich daartoe zou moeten verhouden? Door anders te kijken - objectief waar te nemen - kunnen we niet anders dan zien dat we leven in een maatschappij waarin de zekerheid van vandaag de vraag van morgen is. Waar technologie niet meer weg te denken is en waar de media ons beeld kleuren. Door ons daar bewust van te worden – en volgens mij gaat dat vrij aardig met alle mindfullnesscursussen en onthaast-hulp-boeken - zetten we een eerste stap om het ook op een goede manier in te zetten. Technologie niet als nieuwe hype of vervanging van de mens, maar als betekenisvol middel om ons leven meer kleur te geven.

Technologie

21e eeuwse vaardigheden zijn wat mij betreft dus niet de aloude zaken als samenwerken en kritisch denken aangevuld met ICT-vaardigheden, maar de erkenning van zowel technologie als ‘basisvaardigheden’, die samen het palet vormen die ontwikkeling van de mens vorm geven. Technologie is betekenisloos en wellicht zelfs ‘waarde-loos’ als het niet op een juiste manier en op het juiste moment wordt ingezet, of dat nou in het bedrijfsleven of het onderwijs is. Technologie kan een prachtig middel zijn waarmee communicatie, ondernemerschap, probleemoplossend vermogen en creativiteit een ander gezicht kunnen krijgen, wat ons werk en het leren mooier, beter en vaak ook gemakkelijker maakt.

Leren door te doen

Met de focus op de 21e eeuwse vaardigheden, zowel in het onderwijs als daarbuiten, wordt de behoefte zichtbaar om enerzijds terug te gaan naar de basis (zonder technologie en andere poespas, maar ‘gewoon een goed gesprek’) en tegelijk vooruitstrevend te mogen zijn en deze wereld tot een mooiere plek te maken.
En waarom dan toch die focus op vakmanschap en de aandacht voor het beroep? Omdat de praktijk, de echte wereld, nou bij uitstek de plek is om te leren en experimenteren met deze vaardigheden. Braaf procedures volgen en lineair denken kunnen we al wel. Met creatieve oplossingen komen die waardevol zijn in de praktijk kan je het verschil maken. Dát vind ik zo mooi aan deze 21e eeuwse vaardigheden, dat ze hun waarde pas bewijzen in de praktijk. Geen papieren concepten of bureauplannen, maar levensechte vaardigheden die hun betekenis bewijzen door te DOEN. En laat dat nou eens heel goed bij het mbo passen: leren door te doen.

Dus, kijk om je heen, neem de wereld opnieuw waar, stel vragen, verwonder je, stoor je en pak aan! Speel met deze vaardigheden en oefen jezelf om ze toe te passen in je vak. Je zult zien dat waar het echt om draait aandacht krijgt en dat ontwikkeling overal in zit.
Kijk, probeer, lach, speel, praat, werk en maak fouten.

Plaats hier uw reactie

Reactie:
Naam*
E-mailadres*

Overzicht reacties

 |  |  >
Zoeken

Meer over dit onderwerp

Contactpersoon

 Sara van Kesteren
Sara van Kesteren
Consultant
06-10232068